Ana sayfa
Satın al

Rehber · 7 kaynak

Klorlu ve kimyasal yer temizleyiciler nefesi nasıl etkiler?

20 yıl izlenen 6.235 kişi, bebeklikte temizlik ürünü ve astım, ev tozunda dezenfektan kalıntısı: kimyasal yer temizleyicilerin nefesle ilişkisini inceleyen üç çalışma.

Klorlu ve kimyasal yer temizleyiciler nefesi nasıl etkiler?

Kimyasal kovada kalmaz

Yer silerken kovadan yükselen keskin koku, temizleyicideki maddelerin havaya karıştığının işaretidir. Silme bittikten sonra da hikâye bitmez; koku kaybolsa da kalıntı kaybolmaz: kalıntı zeminde ve tozda kalır, yürüdükçe yeniden havaya kalkar. Klorlu ve keskin kokulu temizleyicilerin buharı burna ve bronşlara ulaşır. Bu rehberde temizlik kimyasallarının nefesle ilişkisini inceleyen üç önemli çalışmayı anlatıyoruz: yetişkinlerde 20 yıllık izlem, bebeklerde astım ve ev tozundaki dezenfektan kalıntısı.

20 yılda nefes kaybı (Svanes 2018)

Avrupa’da 6.235 kişinin 20 yıl izlendiği çalışmada, evde ya da meslek olarak temizlik yapan kadınlarda akciğer fonksiyonu daha hızlı azaldı 28. Bir nefeste verilen havadaki 20 yıllık kayıp temizlik yapmayan kadınlarda 370 ml, evde temizlik yapan kadınlarda 442 ml, temizliği meslek edinenlerde 448 ml oldu. Fark yalnız temizliği meslek edinenlerde değil, evini temizleyen kadınlarda da görüldü. Yaşla herkes nefes kaybeder; aradaki fark kimyasalın payı olarak yorumlandı. Yazarlar bu farkı yıllarca sigara içmenin etkisine benzetti. Çalışma bir ilişki gösterir; hangi ürünün ne kadar etkilediğini tek tek ölçmez.

Bebekler de soluyor (Parks 2020)

Kanada’daki bir doğum kohortunda, bebekken evde temizlik ürünlerine sık maruz kalan çocuklarda 3 yaşında astım daha sık görüldü 20. Bebek günün büyük kısmını evde ve yere yakın geçirir; zemin silindikten sonra havaya karışan buhar ve yerde kalan kalıntı ona en yakın olandır. Bu sonuç da bir ilişki bulgusudur; ama evde kullanılan temizlik ürünlerinin seçiminin bebek için de önemli olduğunu düşündürür.

Kalıntı tozda kalır (Zheng 2020)

İncelenen ev tozu örneklerinin neredeyse tamamında dezenfektan maddesi, yani kuaterner amonyum bileşikleri bulundu; sık dezenfekte edilen evlerde değerler daha yüksekti 38. Tozdaki kalıntı yerinde durmaz: odada yürümek bile zemindeki ince tozu havaya kaldırır 8, kuru süpürme ise oturma odasındaki ince tozu belirgin biçimde artırır 18. Böylece zemine sürülen kimyasal, günler sonra da soluduğumuz havaya karışabilir.

Güçlü kimyasal, güçlü zararlı

Yoğun kimyasal yalnız nefese yük olmaz. Yaygın dezenfektan maddelerinin bir kısmında bakterilerde antibiyotiklere de uzanan çapraz direnç bildirildi 11. Aynı dezenfektanla tekrar tekrar karşılaşan bir virüsün yeni nesli o kimyasala daha dayanıklı hâle geldi 39. Günlük zemin silmede her seferinde güçlü kimyasal kullanmak, beklenen faydayı getirmeden bu yükü artırabilir.

Bu çalışmalar neyi göstermiyor?

Üç çalışma da ilişki gösterir; temizlik ürünlerinin tek tek etkisini ya da belirli bir markayı ölçmez. Svanes 2018 yetişkinlerde, Parks 2020 bebeklerde, Zheng 2020 ise ev tozunda yapıldı. Sonuçlar her temizlik ürününün hastalık yaptığı anlamına gelmez. Anlamı daha sadedir: evde kullanılan kimyasalın bir kısmı havaya, toza ve nefese karışır ve yıllar içinde etkisi birikebilir. Bu yüzden günlük zemin silmede gereğinden güçlü kimyasal kullanmamak ve kimyasal yükü azaltan seçimler yapmak mantıklıdır.

Ne yapabilirsin?

Günlük yer silmede klor ve amonyak içeren, keskin kokulu ürünler yerine daha hafif bir temizleyici seç. Kuru süpürge yerine nemli paspas kullan; havaya daha az toz kalkar 18. Silerken pencereyi aç. Probiyotikli Yüzey Temizleyici klor, amonyak, alkol, fosfat, paraben ve SLS/SLES içermez; kovadan keskin koku yükselmez. Temizliğin bir kısmını kimyasal yerine probiyotikler yapar: kalıntıyı parçalar ve tüketir, durulama gerektirmez, iz bırakmaz. Bu bir sağlık ya da tedavi iddiası değildir; zemine sürülen kimyasal yükü azaltan bir tercihtir.

Sık sorulan sorular

Yer silerken çamaşır suyu kullanmak zararlı mı?

Çamaşır suyu klor içerir ve keskin buharı burna ve bronşlara ulaşır. 20 yıllık izlem çalışmasında evde temizlik yapan kadınlarda akciğer fonksiyonu daha hızlı azaldı 28. Günlük zemin silmede klorsuz bir temizleyici tercih edilebilir.

Temizlik kokusu temizlik demek mi?

Hayır. Keskin koku, temizleyicideki maddelerin havaya karıştığını gösterir; zeminin temiz olduğunu göstermez. Probiyotikli Yüzey Temizleyici doğal, hafif kokuludur; kokuyu örtmek yerine kokuya yol açan kalıntıyı parçalar.

Kaynaklar

  1. Svanes Ø ve ark. Am J Respir Crit Care Med 2018;197(9):1157-1163. doi:10.1164/rccm.201706-1311oc
  2. Parks J ve ark. CMAJ 2020;192(7):E154-E161. doi:10.1503/cmaj.190819
  3. Zheng G ve ark. Environ Sci Technol Lett 2020;7(10):760-765. doi:10.1021/acs.estlett.0c00587
  4. Ferro AR ve ark. Environ Sci Technol 2004;38(6):1759-1764. doi:10.1021/es0263893
  5. Nastov J, Tan R, Dingle P. Proceedings: Indoor Air 2002:120-125. (DOI yok)
  6. Kampf G. Antibiotics 2018;7(4):110. doi:10.3390/antibiotics7040110
  7. Zhong Q ve ark. Environ Sci Technol 2017;51(18):10746-10755. doi:10.1021/acs.est.7b03288

İlgili rehberler

Paspas ve kova hijyeni: yer silerken yapılan hatalarIslak bekleyen paspas ve bekletilen kova suyu kiri zemine geri yayabilir. Yer silerken en sık yapılan beş hata ve doğrusu, hastane çalışmalarıyla.Yerde toz neden çabuk birikir? Antistatik zeminStatik yük tozu ve havadaki parçacıkları zemine çeker, yürümek tozu yeniden kaldırır. Zeminde tozun neden çabuk biriktiğini ve antistatik temizliğin farkını kaynaklarıyla anlattık.Probiyotikli temizlik nedir, zemini nasıl temizler?Probiyotikli yer temizleyici şişede uykuda bekler, kova suyunda uyanır, kiri parçalar ve paspas geçtikten sonra zeminde ince bir katman bırakır. Adım adım, kaynaklarıyla.